I-ACL yakho idibanisa ithambo lethanga lakho nethambo lakho lesifuba kwaye inceda ukugcina idolo lakho lizinzile. Ukuba ukrazule okanye ukrunekile i-ACL yakho, ukwakhiwa kwakhona kwe-ACL kunokutshintsha i-ligament eyonakeleyo nge-graft. Le yi-tendon ethathelwa indawo yenye inxalenye yedolo lakho. Ihlala yenziwa njengenkqubo yokuvula isitshixo. Oku kuthetha ukuba ugqirha wakho uza kwenza utyando ngemingxunya emincinci eluswini lwakho, endaweni yokuba afune ukwenza ukusika okukhulu.
Ayinguye wonke umntu onokwenzakala kwi-ACL odinga utyando. Kodwa ugqirha wakho usenokuba nethuba elingcono lokucebisa utyando ukuba:
Udlala imidlalo equka ukujikajika okuninzi – njengebhola ekhatywayo, iragbi okanye i-netball – kwaye ufuna ukubuyela kuyo
unomsebenzi onzima kakhulu okanye wezandla – umzekelo, ungumcimi-mlilo okanye ipolisa okanye usebenza ekwakheni
Ezinye iindawo zedolo lakho zonakele kwaye zingalungiswa ngotyando
idolo lakho liyayeka kakhulu (eyaziwa ngokuba kukungahlaliseki)
Kubalulekile ukucinga ngeengozi kunye neenzuzo zotyando kwaye uthethe ngale nto nogqirha wakho. Baza kuxoxa ngazo zonke iindlela zonyango lwakho kwaye bakuncede ucinge ukuba yintoni ekulungeleyo.
1.Zeziphi izixhobo ezisetyenziswayo kutyando lwe-ACL?
Utyando lwe-ACL lusebenzisa izixhobo ezininzi, ezifana ne-Tendon Strippers Closed, i-Guiding pins, i-Guiding Wires, i-Femoral Aimer, i-Femoral Drills, i-ACL Aimer, i-PCL Aimer, njl.
2. Lingakanani ixesha lokubuyisela kwimeko yesiqhelo emva kokwakhiwa kwakhona kwe-ACL ?
Ngokuqhelekileyo kuthatha malunga neenyanga ezintandathu ukuya kunyaka ukuze kuphinde kubuye ngokupheleleyo emva kokwakhiwa kwakhona kwe-ACL.
Uza kubona ingcali ye-physiotherapist kwiintsuku ezimbalwa zokuqala emva kotyando lwakho. Baza kukunika inkqubo yokubuyisela umzimba eneemithambo ezizodwa kuwe. Oku kuya kukunceda ukuba ufumane amandla apheleleyo kunye noluhlu lokushukuma edolweni lakho. Ngokuqhelekileyo uya kuba neenjongo ezininzi ekufuneka uzifezekise. Oku kuya kuba yinto eyahlukileyo kuwe, kodwa ixesha eliqhelekileyo lokubuyisela umzimba kwi-ACL linokufana nale:
Iiveki ezi-0–2 – ukukhulisa ubunzima onokubuthwala emlenzeni wakho
Iiveki ezi-2–6 – ukuqala ukuhamba ngokuqhelekileyo ngaphandle kokunceda iintlungu okanye iintonga
Iiveki ezi-6–14 – uluhlu olupheleleyo lwentshukumo lubuyiselwe – ukukwazi ukunyuka nokuhla izitebhisi
Iinyanga ezi-3–5 – ukukwazi ukwenza imisebenzi efana nokubaleka ngaphandle kwentlungu (kodwa kusafuneka uphephe imidlalo)
Iinyanga ezi-6–12 – ukubuyela kwezemidlalo
Amaxesha okuchacha ahluka kumntu nomntu kwaye axhomekeke kwizinto ezininzi. Ezi ziquka umdlalo owudlalayo, ukuba ukwenzakala kwakho bekukubi kangakanani, isixhobo esisetyenzisiweyo kunye nokuba uphila kakuhle kangakanani. Ingcali yakho ye-physiotherapist iya kukucela ukuba ugqibezele uthotho lweemvavanyo ukuze ibone ukuba ukulungele na ukubuyela kwezemidlalo. Baza kufuna ukujonga ukuba uzive ukulungele na ukubuyela ngokwengqondo.
Ngexesha lokuchacha kwakho, ungaqhubeka nokuthatha amayeza okubulala iintlungu athengiswa ngaphandle kwemithi afana neparacetamol okanye amayeza okulwa nokuvuvukala afana ne-ibuprofen. Qiniseka ukuba uyayifunda inkcazelo yesigulana ehambisana namayeza akho kwaye ukuba unemibuzo, thetha nengcali yezonyango ukuze ufumane ingcebiso. Ungaphinda ufake iipakethe zomkhenkce (okanye ii-peas eziqandisiweyo ezisongelwe ngetawuli) edolweni lakho ukunceda ukunciphisa iintlungu nokudumba. Musa ukufaka umkhenkce ngqo eluswini lwakho kuba umkhenkce unokonakalisa ulusu lwakho.
3. Bafaka ntoni edolweni lakho xa usenza utyando lwe-ACL ?
Ukwakhiwa kwakhona kwe-ACL kudla ngokuhlala phakathi kweyure enye ukuya kwezintathu.
Le nkqubo idla ngokwenziwa ngotyando lwe-keyhole (arthroscopic). Oku kuthetha ukuba yenziwa kusetyenziswa izixhobo ezifakwe kwiindlela ezininzi ezincinci ezisikiweyo edolweni lakho. Ugqirha wakho uza kusebenzisa i-arthroscope – ityhubhu encinci, eguquguqukayo enokukhanya kunye nekhamera ekupheleni kwayo – ukuze abone ngaphakathi edolweni lakho.
Emva kokuhlola ingaphakathi ledolo lakho, ugqirha wakho uza kuyisusa inxenye ye-tendon ukuze isetyenziswe njenge-graft. I-graft idla ngokuba yinxenye ye-tendon kwenye indawo yedolo lakho, umzekelo:
● iihamstrings zakho, eziyimisipha engasemva kwethanga lakho
● i-patellar tendon yakho, ebamba idolo lakho endaweni yalo
Ugqirha wakho uza kwenza umngxuma odlula kwithambo lakho elingaphezulu lethanga kunye nethambo elisezantsi lethanga. Baza kufakela umngxuma ongaphezulu kwithambo baze bawulungise endaweni yawo, ngesiqhelo ngezikrufu okanye ngezixhobo zokubambelela. Ugqirha wakho uza kuqinisekisa ukuba kukho uxinzelelo olwaneleyo kwi-graft kwaye uneentshukumo ezipheleleyo edolweni lakho. Emva koko baza kuvala amanxeba ngezitishi okanye imicu yokuncamathelisa.
4. Ungalibazisa ixesha elingakanani utyando lwe-ACL ?
Ngaphandle kokuba ungumdlali weqonga okwinqanaba eliphezulu, kukho amathuba ama-4 kwangu-5 okuba idolo lakho liphinde libuyele esiqhelweni ngaphandle kotyando. Abadlali beqonga abakwinqanaba eliphezulu abadli ngokwenza kakuhle ngaphandle kotyando.
Ukuba idolo lakho liyaqhubeka nokuwa, unokufumana i-cartilage ekrazukileyo (umngcipheko: 3 kwi-100). Oku kwandisa umngcipheko wokuba neengxaki ngedolo lakho kwixesha elizayo. Ngokwesiqhelo uya kufuna olunye utyando ukuze ususe okanye ulungise iqhekeza le-cartilage ekrazukileyo.
Ukuba unentlungu eyongezelelekileyo okanye ukudumba edolweni lakho, nxibelelana neqela lakho lezempilo.
Ixesha leposi: Disemba-04-2024



